Çocukluğumda ekmeği yere düşürdüğümüzde üç defa öpüp başımıza koyduğumuzu hatırlıyorum. Bu sayı bazen yedi olurdu, yanımda bir arkadaşım varsa kim daha çok öpecek şeklinde bir yarışa kadar giderdi… Ucundan kıyısından koparılan, dönüş yolunu tek başına pikniğe çeviren ekmek anılarından çoğumuzda vardır sanırım. “Ekmek mushaf çarpsın” kimi zaman yemin yerine söylenen, uygunluğu tartışılır ama dilimize yerleşmiş bir söz. Teşbih de hata olmasın ama ekmek ile mushafı özdeşleştirmişiz. Adı somun, tayın ya da nan olsun, doydum demek için ekmek isteriz sofrada. Uzun yıllar süren savaşlardan sonra ekmek karnesini nüfus cüzdanı gibi saklardık diyen bir nesil yaşamış bizim topraklarımızda, o yüzden bizim için ekmek nimet, israfı ise nıkmet..


Kışın en soğuk günleri… Mutfak balkonunun müdavimi, bir ayağı topal tombul kuşumun ekmek kırıntılarını hummalı arayışı beni uyandırdı. Ekmek israfı yapmamaya çalışıyorum ama bu yetmez. Suriye’de, Madaya’da açlığa mahkum edilen insanlar geldi aklıma. Yıllardır süren savaş, ablukaya alınmışsın, etrafın ateş çemberi, yokluğun en katmerlisi. Silahlar, bombalar yetmezmiş gibi açlıkla öldürmek… Gidene mi yanasın geride kalana mı? Önünde zengin sofralar kurulmuyorsa, hele kışın ayazında ekmek yemezse doymaz insan. Diyettir perhizdir o konular ayrı, ama hele katığı sınırlı ise bir insan ekmeksiz nasıl doyar?.. Diyetlerde adı yasaklar listesinde geçse de, bunda ekmeğin suçu yok. Çünkü genetiği değiştirilmiş buğday, katkı maddesi içeren un, bayatlamasını geciktirmek ve hamurun daha fazla su kaldırması için mayaya katılan yapay maddeler hatta L-sistein gibi şaibeli maddeler artık ekmeği başka bir yiyecek haline getirdi…

Nimet dediğimiz ekmekte israf boyutları inanılmaz. Yılda ortalama üretilen 44 milyar ekmeğin, 4 milyarı israf ediliyor. Neredeyse her 10 ekmekten biri. İsraf ettiğimiz, kısaca attığımız ekmekler ne kadar insanı tok eder kim bilir? Aslında israfın nedenlerini de, önlemlerini de hepimiz biliyoruz. Kimsenin bir kastı da yok ama ihmal kasıttan daha yıkıcı oluyor bazen.

Ekmeğin tazesine de bayatına da yer var bizim sofralarımızda. Sabah kahvaltısında çıtır çıtır kızarmış yumurtalı ekmeğin kokusu hangimizi yerinden kaldırmadı ki? Bayat ekmeklerin kullanıldığı bildiğim bir kaç tarifi yazdım, pratik önerilerinizi memnuniyetle bekliyorum.

Bayat ekmek ile yapılan pratik tarifler

PaparaBayat ekmekleri değerlendireceğiniz, mütevazi, pratik ve lezzetli bir tarif. 5-6 çorba kaşığı zeytinyağında, ince doğranmış küçük bir kuru soğanı pembeleştirin. Küp küp doğranmış bir adet bayat ekmeği ekleyin. Karışımın üzerine bir büyük bardak et suyu/su koyup karıştırın. Çırpılmış iki yumurta ve yaklaşık bir bardak ufalanmış peynir ve bolca nane. Karışsınlar ve hemen servise hazır. 

Ekmek kadayıfı(yalancı)Bayat ekmekleri kalın dilimler halinde fırında yüksek ısıda rengi dönene kadar tutun. Soğuduktan sonra hazırladığınız şerbeti üzerine dökün. Kaymak, labne ya da bolca fındık ile servise hazır.

Çıtır poğaçaKlasik tarifinizle poğaçanızı yapın ama sonunda önce yumurta akına sonra bolca kurutulmuş ve ufalanmış bayat ekmeye bulayın. Hem görüntüsünü hem lezzetini beğeneceksiniz.

Ekmek deyince aklımıza hemen Canan Karatay geliyor, yıllardır Türk halkının antipatisini kazanmak pahasına ekmek yemeyin diyor. İyi ekmek kavramını, Kars’ın kavılca, Kastamonu’nun siyez buğdayını öğretti bize. Karatay’a göre ekmek yiyebiliriz ama ancak organik buğdayla, ekşi maya ile yapılırsa. Ekşi maya doğal bir probiyotik, sindirim için şifa reçetesi adeta. Katkı maddeleri ile şişirilmiş ekmekler yerine evde ekşi mayadan kendi ekmeğimizi yapalım o zaman…

Ekşi maya nasıl hazırlanır?1 su bardağı organik tam buğday un

1 çay bardağı içme suyu
Bir tutam kaya tuzu
Cam bir kasede hepsini elinizle karıştırın, üzerini pamuklu bir bezle örtün ve 3 gün serin bir yerde bekletin. Hamurdan ekşi kokular gelip üzeri çatlayacak ve kabarcıklar oluşacak. Bu hamurun üzerine 1 su bardağı un ve 1 çay bardağı su eklenip tekrar yoğrulur. Üstü örtülerek 1 gün daha bekletilir. 4. gün sonunda 2 su bardağı un ve 2 çay bardağı su ilave ederek tekrar yoğrulur ve 1 gün daha dinlendirilir. 5. gün ekşi maya hazır, artık ekmeği yapabilirsiniz ama 1 bardak mayayı ayırmayı unutmayın.

Kolay ekşi mayalı ekmek tarifi4 su bardağı tam buğday unu
1.5 su bardağı ekşi maya
1 çorba kaşığı kaya tuzu
 
Malzemelerin hepsini yoğurun,ele yapışan cıvık bir hamur elde edin. Pişirme kalıbını tereyağıyla yağlayıp hamuru içine koyun, üzerini ıslak elle düzeltin. Nemli bir bezle örtün, kabarana kadar yaklaşık 1 saat bekletin. Hamurun üzerine su serptikten sonra 200 dereceye ısıtılmış fırına sürün. Fırına içi su dolu bir metal kap da koyun. 10 dakika sonra ısıyı 180 dereceye düşürüp 50 dakika daha pişirin.
 
Uzun bir ekmek yazısı oldu ama eminim sizin de ekleyecekleriniz vardır. Ekmek nimet, israfla nıkmet olmasın…